Skip to main content

Posts

မပြတ်သောအမျှင်

ကျနော်သည် အာဇာနည်ကုန်းအတက် ဂိတ်ဝနားရပ်ရင်း ကျိတ်ကျိတ်တိုးပြည့်ကျပ်နေသော လူအုပ်ကြီးကိုကြည့်နေမိ သည်။ ညနေ ၃ နာရီခွဲသည်အထိ လေးက ရောက်မလာသေး။ ကားလမ်းပိတ်နေသည်ဟု ပြောသည်။ ကျနော် လည်း သူ့ကိုရပ်စောင့်လိုက်၊ ပလက်ဖောင်းပေါ် ဟိုသည်လျှောက်လိုက် လုပ်နေမိသည်။ များပြားလှသည့် လူအုပ်ကြီးက ကျနော့ကို တွန်းတိုက်သွားကြ၏။ ထိုစဉ် ဝင်ပေါက်အနီးရှိ သစ်ပင်အောက် ကွပ်ပျစ်တစ်လုံး ပေါ် ထိုင်နေသော အဘိုးကြီးအို တစ်ယောက်က ကျနော့ကိုလှမ်းခေါ်သည်။ “ဟေ့ သူငယ်… ဒီမှာ လာထိုင်ပါလားကွယ့်၊ အပေါ်မတက်သေးရင်လည်း…” ကျနော်လည်း မတ်တပ်ရပ်ရတာ ညောင်းလာသဖြင့် အဘိုးအိုဘေးတွင် သွားထိုင်လိုက်သည်။ အနီးကပ်တော့မှ အဘိုးအိုသည် ထင်ထားတာထက်ပင် အသက်ကြီးရင့်လှပြီဟု သတိပြုမိသည်။ “အာဇာနည်နေ့ လာ အလေးပြု တာလား အဘ” ဟု မေးသော် ဘာမှမပြောဘဲ ပြုံးရုံပြုံးပြသည်။ သူ့မျက်ဝန်းများက ရီဝေလှသည်။ သူသည်အရိုးပေါ်အရေတင်လှပြီ။ အသားညိုညို ပိန်ပိန်ပါးပါးနှင့် ထိုအဘိုးအိုသည် လေသံအရ အညာသား ဗမာကြီးတစ်ယောက်ဖြစ်မည်ဟု ထင်၏။ နွမ်းကျေနေပြီး အရောင်ပင် မကျန်တော့လောက်အောင် ဟောင်းနွမ်း နေသော စစ်အင်္ကျီနှင့် တစ်ချိန်က တောက်ပခဲ့မည် ဖြစ်သော ချိတ်လုံချည်ဟောင်းတစ်ထည်ကို ...

တစ်ယောက်ပြီးတစ်ယောက်

Salvador Dalí. Hyperxiological Sky. 1960 “မင်းဦးလေးတော့ အခြေအနေမကောင်းဘူးဟေ့…” အဖေက အညာမှာနေသည့် သူ့ညီ၏သားသမီးများက ဗိုက်ဘာမှတစ်ဆင့်ပို့လိုက်သည့် ဆေးအဖြေလွှာဓာတ်ပုံ များကို ကြည့်ရင်း ခေါင်းတစ်ခါခါနှင့်ပြောလေသည်။ ညီဖြစ်သူမှာ အဆုတ်ကင်ဆာဖြစ်နေပြီတဲ့။ ကာယကံရှင် ကတော့ သူဘာရောဂါဖြစ်နေမှန်း မသိသေး။ သို့ပေမယ့် ရောဂါအခြေအနေအရ လပိုင်းမျှသာခံတော့မည်မှန်း ရှေ့မှာကြုံခဲ့ကြားခဲ့ဖူးသည့် အတွေ့အကြုံများအရ သိနေမိပြန်သည်။ အဖေ့ညီက အဖေ့ထက် တစ်နှစ်နှစ်နှစ်လောက်ပဲ ငယ်သည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်နှစ်လောက်တုန်းက သူတို့မြို့ကို အလည်ရောက်တုန်းကတော့ အဖေ့ညီက အဖေ့ကို သူနှင့်လာနေဖို့၊ နေရေးစားရေး နောက်ဆုံး နာရေးအထိ သူတာဝန်ယူကြောင်း အစ်ကိုလုပ်သူကို ဖျောင်းဖျနားချသေး၏။ သူ့စိတ်ထဲတွင် အစ်ကိုဖြစ်သည့် ကျွန်တော့ အဖေက အရင်သေမည်ဟု ထင်သည်ပေါ့။ ထိုစဉ်တုန်းကတော့ သူလည်း မာမာချာချာရှိသေးသည်။ ထမင်းစားလျှင် တစ်ဇလုံကတော့ အသာလေး။ ကျွန်တော်တို့သားအဖ ထမင်းစားတာကိုကြည့်ပြီး အမြဲ အားမရဖြစ်သည်။ “မင်းတို့ဟာကလည်း ကြောင်စာလောက်ကွာ…”ဟု ပြောတတ်၏။ ရောဂါဖြစ်မှန်းသိပြီးမကြာခင် အဖေလည်း နယ်ကိုလိုက်သွားသည်။ ပြီးခဲ့သည့် အောက်တိုဘာလဆန်...

ပုံဖျက်ခံနေရတဲ့ကိစ္စလည်း အရေးကြီးတယ်

Photo: Reuters အသိ ညီငယ်တစ်ယောက်က ကျွန်တော့်ကိုလှမ်းမေးပါတယ်။ “အစ်ကို၊ Editorial ဆိုတာ ဗမာလိုဘာလဲ”တဲ့။ မြန်မာပြည်မှာမွေး၊ ဗမာစကားပြောပြီး ဗမာလိုကြီးလာတဲ့လူတစ်ယောက်က အင်္ဂလိပ်စာလုံးကိုတော့သိပြီး ဗမာလိုတော့မသိဘူး ဆိုတော့ ရင်နာမိရတယ်။ တကယ်ဆိုရင် “အစ်ကိုရေ သတင်းစာခေါင်းကြီးဆိုတာ အင်္ဂလိပ်လိုဆို ဘာလဲ”လို့ မေးတာမျိုးပဲ ဖြစ်သင့် တာမဟုတ်လား။ စိတ်ထဲမှာ တင်းခနဲဖြစ်သွားမိပေမယ့် သူ့အပြစ်မဟုတ်ဘူးဆိုတာ ဆင်ခြင်မိတော့လည်း စိတ်လျှော့ လိုက်ပါတယ်။ သည်ကနေ့ထုတ်ဝေနေတဲ့ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်တွေ၊ ရုပ်သံလိုင်းတွေ ကြည့်လိုက်ရင် အဲဒီ ဗမာစကားလုံးဖြစ်တဲ့ ‘ခေါင်းကြီးပိုင်း’ ဆိုတဲ့ စာလုံးက တွေ့မှမတွေ့ရတော့တာ။ အဲဒီလိုပါပဲ Satire တို့၊ Article တို့၊ Feature တို့၊ Local News တို့၊ International News တို့၊ Sport News တို့၊ Entertainment တို့၊ Celebrity News တို့က နေရာပိုယူထားကြတာမို့ အဲဒါတွေကို ဗမာလို ဘယ်လို ခေါ်သလဲလို့ မေးတဲ့ကလေးတွေ ရှိတော့လည်း ဆန်းတော့မဆန်းပါဘူး။ ဘာသာစကား ဆိုတာ မွေးကတည်းက တတ်လာတာမဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်ပတ်ဝန်းကျင်ကနေပဲ သင်ယူရတာမျိုးမဟုတ်လား။ ကျွန်တော်ကတော့ နောင် အနှစ် ၂၀၊ ၃၀ မှာဖြစ်နေမယ့် ဗမာဘာသာစကားရဲ့ပုံစံ...

အိုင်းစတိုင်းကွယ်လွန်ခြင်း ၆၅ နှစ်ပြည့် - အိုင်းစတိုင်းနှင့်မိန်းမများ

Genius Season 1 မှ ဇာတ်ဝင်ခန်းတစ်ခု “I would never have achieved anything without her. She was the love of my life.” ၂၀၂၀ ဧပြီ ၁၈ ရက်ဟာ ကမ္ဘာကျော်သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး အဲလဘတ် အိုင်းစတိုင်း (ဂျာမန်အသံထွက် အိုင်းရှတိုင်း) ကွယ်လွန်တာ ၆၅ နှစ်ပြည့်မြောက်တဲ့နေ့ဖြစ်ပါတယ်။ အိုင်းစတိုင်းအကြောင်းကိုတော့ အထူးတလည် ပြောပြ နေစရာလိုမယ်မထင်ပါဘူး။ မည်သူမဆို သူ့အကြောင်း၊ သူ့ရဲ့ရူပဗေဒထောက်တိုင်ကြီးဖြစ်တဲ့ relativity theory ပဲဖြစ်ဖြစ် E=mc 2  အကြောင်းပဲဖြစ်ဖြစ် အင်တာနက်မှာအလွယ်တကူ ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ပါတယ်။ အခုက အိုင်းစတိုင်းအကြောင်း ပြောပြဖို့မဟုတ်ပါဘူး။ သူကွယ်လွန်တဲ့နှစ်ပတ်လည် နေ့မှာ သူ့အကြောင်းရိုက်ထားတဲ့ ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတွဲတစ်ခုအကြောင်းပြောပြချင်လို့ပါ။ ဒီဇာတ်ကားကတော့ National Geographic က ရိုက်ကူးတဲ့ Genius Season တွေထဲက ပထမဆုံးဖြစ်တဲ့ ဇတ်လမ်းတွဲဖြစ်ပြီး အိုင်းစတိုင်းရဲ့ဘဝအကြောင်းကို Walter Isaacson ရေးသားတဲ့ Einstein: His Life and University ဆိုတဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်အပေါ် အခြေခံရိုက်ကူးထားတာဖြစ်ပါတယ်။ အပိုင်း ၁၀ ပိုင်းပါပါတယ်။ (Season 2 ကတော့ ကမ္ဘာကျော်ပန်းချီဆရာ ပက်ဘလို ပီကာဆိုအကြေ...

ကမ္ဘာအသစ်တေး

နွေခေါင်ခေါင် မီးလောင်ငုတ်တို ရိုးတံကြဲ ပင်အို သံမချို ရွှေဥဩ ဟိုကောင်းကင်တစ်ကြောမှာ လင်းတတို့ပျံကာဝဲ။ ခပ်မည်းမည်းယာဉ်ရထားက အော်ငေါက်ပွတ်အဆွဲမှာ အားလုံးဖရိုဖရဲဖြစ်သွားတယ်။ ခေါင်းလောင်းတွေက အသံတိတ်၊ နှာခေါင်းတွေကိုပိတ်စနဲ့အုပ်ထားတယ်။ အချစ်ကိုတော့အကြောက်နဲ့အုပ်လို့။ သူငယ်ချင်းလည်း သူစိမ်း၊ သူစိမ်းလည်းသူငယ်ချင်း တို့တစ်တွေ မျက်နှာချင်းမဆိုင်တာ ကြာလှရော့မယ်။ ဒီ ကာလနာဟာ ဘယ်လောက်သက်ဆိုးရှည်မတဲ့လဲ။ ကပ်ကြီးပြီးရင်တော့ … သင်္ကြန်မိုးလေးအကြွေးရွာဦးမှ ပိတောက်က စောင့်နေတာမဟုတ်လား။ ညာလက်နဲ့စပါးရိက္ခာ ဘယ်လက်နဲ့ဝတ်စားတန်ဆာပေး ပေးမယ့်သူ ပေါက္ကံကမျှော်နေတာ ကပ်ကြီးပြီးရင်တော့ အမုန်းတွေလျှော့၊ ကာဗွန်တွေလျှော့တော့။ ချော့မော့ရမှာက မေတ္တာမဲ့တွေ။ ငဲ့ရမှာက နှုတ်ခမ်းပဲ့တွေ။ အစိမ်းရောင်ကိုလည်းချစ်၊ ဘဝနေပုံတွေလည်း ပြောင်းပစ် ကမ္ဘာအသစ်ကိုမျှော်လင့်ရင်း လက်ကိုသာ နာနာဆေးထားကြ။ နှလုံးသားလည်း ကျယ်ကျယ်ဖွင့်ထားကြ။ 29 March 2020 ကဗျာကဏ္ဍမှာ အခြားဖတ်စရာ ကျနော်ကခင်ဗျားကိုတွေ့ချင်တာ မတ်မတ်များအတွက် ဩဘာစာ ၃ နှင့် ၄ များ သတိဖြင့်ချစ်ခြင်း စောင်းကြိုးညှိခြင်း လူတွေန...

အမှောင်တိုက်ထဲက လရောင်ရွှန်းမြ

ကမ္ဘာကျော်ဝတ္ထုတွေကိုကြည့်ရင် လူ့လောကရဲ့ ဆိုးရွားရက်စက်မှု၊ ဆုတ်ယုတ်မှု၊ တစ်နည်း အမှောင်ခြမ်းကို ဖွဲ့ဆိုပြတာမျိုးက များပါတယ်။ အလင်းခြမ်းကို ပြတဲ့ဝတ္ထုတွေက မှေးမှိန်နေတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လုံးဝ မရှိတာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ဂျပန်စာရေးဆရာမ ယိုးကို အိုဂဝ (Yoko Ogawa) ဟာ သူ့ရဲ့ ပြောင်မြောက်တဲ့ ဖန်တီးမှုပဋိဘာန်ဉာဏ်စွမ်း၊ ထက်မြက်တဲ့အာဝဇ္ဇန်းကို အသုံးပြုပြီး ဒီ ဝတ္ထုကိုရေးခဲ့ရာမှာ ကမ္ဘာလည်းကျော်သွားခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့ဘာသာစကား အသီးသီးကိုလည်း ပြန်ဆိုကြပါတယ်။ နောက်ဆုံး ပြန်ဆိုလိုက်တဲ့ ဘာသာကတော့ မြန်မာဘာသာပါ။ "ဒီသင်္ကေတလေး တစ်ခုတည်းနဲ့ တို့တစ်တွေဟာ မရေမတွက်နိုင်တဲ့ ဂဏန်းပေါင်းမြောက်မြားစွာကို သိရှိနိုင်တယ်ကွယ့်။ တို့တွေ မမြင်နိုင်၊ မသိနိုင်တဲ့ ကိန်းတွေကိုတောင် မြင်နိုင်သိနိုင်တယ်ကွယ့်" ဟု ဆရာကြီးက ပြောပါသည်။ ပြောရင်းက ဆရာကြီးသည် ဖုန်အလိမ်းလိမ်းတက်နေသည့် သူ့စာရေးစားပွဲပေါ်တွင် နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း သင်္ကေတကို ဆွဲပြလိုက်ပါသည်။" ဘဝတစ်လျှောက်လုံး သင်္ချာကိုသာသူ့ဘဝ၊ သင်္ချာကိုသာ သူ့ကမ္ဘာအဖြစ် မှတ်ယူခဲ့တဲ့ သင်္ချာဆရာအိုကြီး။ လူ့လောကရဲ့သစ္စာတရား၊ လျှို့ဝှက်နက်နဲမှုတွေကို သင်္ချာကနေတစ်ဆင့် သိနိုင်တ...

ကင်ဆာ

သြော်...ဟုတ်ကဲ့ ဒေါက်တာ။ ကျွန်တော်က ကင်ဆာရောဂါဝေဒနာသည်ပါ။ တစ်ကိုယ်လုံးနီးပါး ကလီစာတွေမှာ ကင်ဆာဆဲလ်တွေ ဖြစ်နေတာပါ။ ဗျာ ...ဒေါက်တာ အံ့သြသွားတာလား။ သြော်...ဟုတ်ကဲ့။ ကျွန်တော့ ကေ့စ်မျိုးကလည်း ရှားတာကိုး။ စဖြစ်တာလား ... ရောဂါရယ်လို့ ပွင့်အန်ထွက်လာတာကတော့ ၁၉၄၈-၄၉ လောက်ကဆိုတော့ ခု နှစ် ၇၀လောက်ရှိပြီပေါ့။ ဒီမတိုင်ခင်ကတည်းက အထဲမှာလှိုက်ပြီး ရောဂါပျိုးနေခဲ့တာပေါ့။ ဟဲ ဟဲ ဘာလဲ ...ဒေါက်တာက မယုံဘူးလား။ နှစ်ပေါင်း ၇၀ လောက် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်နေပြီး မသေသေးဘူးဆိုတော့ ဆရာပါးစပ်အဟောင်းသားဖြစ်သွားတာလား။ ဒီလိုဒေါက်တာရဲ့..ဒေါက်တာတို့လို ဟိုမိုဆေးပီးယန်းတွေက သက်တမ်းကမှ ၇၀-၈၀။ အလွန်ဆုံး ၉၀-၁၀ဝပေါ့ဗျာ။ ဒီတော့ ကင်ဆာရယ်လို့မှ သိလိုက်ပြီဆိုတာနဲ့အလွန်ဆုံး ခြောက်လလောက်ပဲကိုး။ ဒေါက်တာတို့နဲ့နှိုင်းယှဉ်ရင်တော့ ကျွန်တော်ဟာ နှစ် ၇၀ လောက် ကင်ဆာနဲ့အသက်ရှင်နေတာ ထူးဆန်းနေမှာပေါ့။  ကျွန်တော့အသက်လား။ အင်း... ဒီမေးခွန်းကိုဖြေဖို့အတွက်က ကျွန်တော့်အသက်ကို ဘယ်ကနေ စပြီးပိုင်းဖြတ်ကြည့်မှာလဲဆိုတာပဲ။ ခုနကပြောတဲ့ ကင်ဆာရယ်လို့ စပွင့်အန်ထွက်တဲ့အချိန်ဆိုတာက ကျွန်တော်က ပုံသဏ္ဌာန်တစ်မျိုး၊ နာမည်တစ်မျိုးနဲ့ အသစ်ပြန်လည်မွေ...