ဝေယံဘုန်း

ကလေးတစ်ယောက် လွယ်အိတ်လွယ် လို့ ကျောင်းတက်တဲ့အခါ ကျောင်းစာ တွေကို မကြောက်ရွံ့ဖို့၊ စာအုပ်တွေကို နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် ဖတ်ရှုနေတတ်ဖို့၊ စာဖတ်တဲ့အခါ ဖတ်မှတ်နားလည် နိုင်စွမ်း၊ ခြုံငုံဆင်ခြင်နိုင်စွမ်း၊ ဝေဖန် ပိုင်းခြားနိုင်စွမ်းမြင့်ပြီး ဝေါဟာရကြွယ် ကြွယ်၊ ဝါကျရှည်ရှည်မြင့်မြင့်တွေ သုံးနှုန်းပြောဆိုတတ်ဖို့ ဘယ်အချက် အလက်တွေက ပြဋ္ဌာန်းပါသလဲ။ ကလေး တစ်ယောက် ယဉ်ကျေးသိမ် မွေ့ခြင်း၊ ကြမ်းတမ်းခြင်း၊ ပညာထူးချွန် ခြင်း၊ ညံ့ဖျင်းခြင်း၊ စည်းကမ်းကောင်း ခြင်း၊ စည်းကမ်းမဲ့ခြင်း၊ အဖိုးတန်ခြင်း၊ အဖိုးမဲ့ခြင်းစတာတွေဟာ သူ့ရဲ့ပင်ကို ဗီဇအပြင် ငယ်စဉ်ကတည်းက မိဘရဲ့ ဆုံးမသွန်သင်မှုအပေါ် များစွာ မူတည် တယ်လို့ အများကလက်ခံကြ ပါတယ်။ မြန်မာမှာဆိုရင် "လက်ဦးဆရာ၊ မည်ထိုက်စွာ၊ ပုဗ္ဗာစရိယ၊ မိနှင့် ဖ" လို့တောင် ဆိုစကားရှိကြတာပါ။ ဒီစကားမမှားပါဘူး။ မမှားကြောင်း ကို ပညာရှင်အတော်များများက သူတို့ ရဲ့ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်တွေမှာ ဖော် ပြထားကြပါတယ်။ ကလေးရဲ့ စာဖတ် ဝါသနာထုံမှု၊ ကျောင်းမှာ စာလိုက်နိုင်မှု ဟာ မိဘရဲ့လွှမ်းမိုးမှုနဲ့အဓိကသက်ဆိုင် တယ်လို့ သူတို့ရဲ့အဖြေတွေမှာ တွေ့ရှိ ရပါတယ်။ ဒါဟာ လူတစ်ယောက်ရဲ့ ငယ်စဉ်ဘဝမှာ ပတ်ဝ...

ပူပြင်းတဲ့နွေနေ့လယ်ခင်းတစ်ခုမှာ (……) ရဲစခန်းဟာ ပြင်းထန်စူးရှတဲ့ နေရောင်အောက် မီးကင်ထားသလို ထင်ရတယ်။ ငိုက်မြည်းနေတဲ့ ဂိတ်စောင့် ရဲတပ်သားရဲ့ခေါင်းဟာ ဆတ်ခနဲ ဆတ်ခနဲဖြစ်ဖြစ်သွားပြီး မနည်း အားတင်းလို့ မျက်ခွံတွေကို ပြန်ပင့်တင်နေရတယ်။ အမှုလာဖွင့်တဲ့ လူတချို့ ညှိုးငယ်တဲ့မျက်နှာတွေနဲ့အတူ စခန်းထဲကနေ ပြန်ထွက်သွားတော့မှ အစောင့်ရဲတပ်သားကလေးဟာ ကိုယ်ကိုမတ်မတ်ပြန်ထိုင်ပြီး သေနတ်ကိုအသေအချာ ပြန်ဆုပ်ကိုင်လိုက်တယ်။ ပြင်းထန်လှတဲ့နွေအပူဒဏ်ကြောင့် ရဲဌာနတစ်ခုလုံးက ရဲဝန်ထမ်းတွေဟာ သစ်ပင်တွေနဲ့   အပြိုင် ညှိုးရော်လို့။ အပြင်ကပြန်လာတဲ့ စခန်းမှူးဟာ သူ့အခန်းထဲက စားပွဲမှာထိုင်ရင်း တစ်ချက်သမ်းဝေလိုက်တယ်။ ထမင်းစားပြီး ခါစမို့ ဗိုက်ကလည်း တင်းနေသလို အိပ်ချင်စိတ်ကလည်း သူ့ကိုနှိပ်စက်နေတယ်။ သူဟာ “ ပူလိုက် အိုက်လိုက်တာ မပြောပါနဲ့တော့ ” လို့ တစ်ခွန်းပြောရင်း အပေါ်ရှပ်အင်္ကျီကိုချွတ်လိုက်ပြီး တိုင်ငုတ်မှာ သွားချိတ်ထား လိုက်တယ်။ အောက်ခံစွပ်ကျယ်အောက်က အသားပေါ်နေတဲ့ နေရာကတော့ ချွေးတွေကြောင့် မည်းပြောင်နေလေရဲ့။ မျက်နှာကျက် ပန်ကာကို ဖွင့်လိုက်တော့ ပန်ကာကမလည်ဘူး။ ...

Colour Blues by Lotfi Akalay လော့ဖီ အာကာလေး (Lotfi Akalay) သည် မော်ရိုကိုအမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် တန်ဂျီးယားစ်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ အာကာလေးသည် ပါရီမြို့၌ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ဘာသာရပ်များကို သင်ယူခဲ့ သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်မှစကာ ဂျာနယ်နှင့်မဂ္ဂဇင်းများအတွက် စာစရေးသည်။ Al Bayane ၊ La Vie É conomique ၊ Charlie Hebdo ၊ Jeune Afrique စသည့် ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့်ထုတ်သည့် မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်များတွင် ၎င်းရေးသည့် ဆောင်းပါးများနှင့်တွဲပြီး လူသိများသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးသော ဝတ္ထု ‘Les nuits d ´ Azed’ ကို ထုတ်ဝေပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ‘Ibn Battouta, Pince des Voyageurs’ ကို ထုတ်ဝေသည်။ ယခု ဝတ္ထုတိုသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ် နှစ်သစ်ကူးနေ့ထုတ် Jeune Afrique တွင် ဦးဆုံးဖော်ပြခဲ့သည့် သရော်ဟန်ပါသည့် ဝတ္ထုတို ဖြစ်ပြီး ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့် ဝတ္ထုခေါင်းစဉ်မှာ ‘Dis, Papa! ( ပြောပြပါ ဖေဖေ )’ ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ပြန်မူ Colour Blues ကို Stephen Gray (ed.) The Picador Book of African Stories. London, Macmillan, 1998 စာအုပ်တွင် ဖော်...